Người dân gọi lim bằng “cụ”, coi các “cụ” như báu vật của làng, truyền đời này sang đời khác. Ấy vậy mà chỉ trong thời gian ngắn Nhưng hàng ngày, các “cụ” đã bị đốn hạ không thương tiếc; diện tích rừng lim đặc dụng này đang co hẹp lại bởi tình trạng chặt, phá lim để canh tác trồng cây lâm nghiệp khác như keo, chàm…
Chảy máu rừng già
Cách đây vài năm, khi về đây, tôi đã không khỏi sửng sốt khi ngó thấy bạt ngàn lim mọc trên đồi, lim trong vườn nhà dân, lim sinh con đàn cháu đống, to lớn, mạnh khỏe, kiêu hãnh.
Một cụ già từng nói với: “Chẳng thể hình dung nổi điều gì sẽ xảy ra nếu rừng lim Lăng Thành bỗng nhiên biến mất! Dân làng đã đếm từng gốc cổ thụ, đã lớn lên, thân thuộc với rừng cây. Chúng tôi giữ rừng lim như giữ báu vật, như giữ lịch sử, văn hóa của quê hương”.
Quần thể rừng lim xã Lăng Thành thuộc quy hoạch rừng đặc dụng huyện Yên Thành có diện tích 106 ha, trải dài từ xóm 1 đến xóm 8 của xã này, có tuổi thọ hàng trăm năm, với nhiều cây lim lớn đường kính vài người ôm không xuể.
Thế mà gần đây khi quay trở lại Lăng Thành, ngôi nhà của các cụ lim đang co hẹp lại bởi tình trạng chặt, phá lim để canh tác trồng cây lâm nghiệp khác.
Có mặt tại khu vực Rú Chùa (thuộc xóm 3, xã Lăng Thành) một diện tích lớn rừng lim bị đốt nhẵn. Trên diện tích đó một số lượng cây keo tràm đã được trồng bén rễ, xanh tốt. T
iếp tục đi sang sườn đồi bên kia thì cảnh tượng càng xót xa hơn: những “cụ” lim bị chặt nham nhở, cành lá xơ xác. Một số gốc lim có đường kính khoảng 30cm bị cắt đến tận gốc bằng cưa máy. Xung quanh nhiều cây gỗ loại khác có đường kính từ 30 đến hơn 60cm cũng đã bị cắt tận gốc.
Những gốc cây bị cắt được che đậy sơ sài bằng những cành, lá cây được chặt xuống còn thân đã được chuyển đi. Lần theo vành đai khu rừng đặc dụng này, nhiều diện tích rừng lim khác của xã Lăng Thành cũng bị đốt và dấu xích máy xúc đào xới.
 |
| Một gốc lim vài chục năm tuổi, có đườngkính gần 0,7 mét vừa bị chặt |
Giao rừng cho dân và phó mặc?
Làm việc với ông Hoàng Danh Thọ, chủ tịch UBND xã Lăng Thành, ông Thọ thừa nhận ngoài khu vực Rú Chùa vừa được phát hiện thì có 120 hộ dân trong tổng số 130 hộ dân được cấp đất trong khu vực rừng lim đặc dụng của xã này đã phát quanh trồng xen cây keo nguyên liệu. Trong đó, có nhiều hộ gia đình đã trồng keo nguyên liệu và thu hoạch được đến vụ thứ 3.
Tuy nhiên, số lượng rừng đặc dụng đã bị người dân xâm canh trồng cây keo nguyên liệu là bao nhiêu thì ông Thọ không nắm được. Việc xử lý các hộ vi phạm cũng chưa được thực hiện.
Theo lý giải của ông Thọ, việc bảo vệ rừng lim đặc dụng tại địa phương này gặp khó khăn vì diện tích rừng đặc dụng này đã được UBND huyện Yên Thành cấp quyền sử dụng đất 50 năm cho 130 hộ từ năm 2001.
Cùng với đó kinh phí để bảo vệ rừng lim đặc dụng này không có. Để bảo vệ rừng lim, hàng năm xã Lăng Thành phải trích 11 triệu đồng từ nguồn kinh phí địa phương để trả công cho lực lượng bảo vệ.
Trao đổi về sự việc trên, ông Nguyễn Văn Dương, Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Yên Thành khẳng định: Rừng đặc dụng là không được khai thác, xâm hại. Nhưng khi được phóng viên báo tin rừng lim đặc dụng tại xã Lăng Thành đang bị xâm hại thì ông Dương thừa nhận chưa biết sự việc trên.
Ông Dương cũng cho biết cuối năm cuối năm 2015 huyện có đi kiểm tra thì không phát hiện việc xâm hại của người dân đến rừng đặc dụng!? Trong khi đó, nhiều hộ dân tại Lăng Thành đã trồng keo, tràm và cho thu hoạch.
Ông Nguyễn Trọng Thực, Hạt trưởng hạt kiểm Lâm Yên Thành chia sẻ, để bảo vệ rừng lim đặc dụng này hạt kiểm lâm này cũng thường xuyên cử cán bộ xuống địa bàn tuyên truyền, theo dõi. Nhất là sau hiện tượng xâm hại vừa qua Hạt kiểm lâm huyện cũng cán bộ Chi cục kiểm lâm tỉnh cũng đã xuống kiếm tra, đánh giá.
Nhưng ông Thực cũng bày tỏ quan ngại: “Việc người dân trồng cây xen chỉ là để có nguồn thu nhập bởi đất rừng đó đã được giao quyền sử dụng đất cho người dân. Tuy nhiên, cũng không loại trừ một số người lợi dụng vào việc này xâm hại đến số lim trong khu vực rừng đặc dụng”.
Còn theo ông Phan Tiến Sỹ, Trưởng Ban quản lý rừng phòng hộ Yên Thành cho biết: “Thời gian qua có nhiều hộ dân có trồng xen cây keo nguyên liệu trên diện tích gia đình được cấp quyền sử dụng đất. Sau khi nghe phản ánh, Ban quản lý rừng phòng hộ huyện đã đi kiểm tra và cũng có phát hiện một vài hộ dân có chặt cành xâm hại đến một số cây lim”.
Tuy nhiên, cho đến tận lúc này, số lim bị chặt phá đi về đâu? Việc xử lý các hộ vi phạm như thế nào? Và ai là người chịu trách nhiệm cho rừng lim hàng trăm năm tuổi bị tàn phá thì vẫn chưa có câu trả lời.
