Proto – Elamite, thứ chữ viết cổ nhất chưa được giải mã
Những người nói tiếng Proto – Elamite cuối cùng đã chết cách đây 5.000 năm. Nền văn minh nguyên thủy Elamite xuất hiện vào khoảng năm 3.200 – 3.000 năm trước Công nguyên trên địa bàn Iran ngày nay. Nền văn minh này phát triển song song với nền văn minh Sumer ở khu vực Lưỡng Hà. Tại Bảo tàng Louvre (Paris - Pháp) hiện có hơn 1.000 tấm bảng đất sét viết bằng ngôn ngữ Proto – Elamite. Có thể chúng chứa đựng những nội dung luật cổ xưa nhất, những câu chuyện kể về những trận đánh trong chiến tranh hoặc những văn bản văn học đầu tiên.
Gần đây, các nhà khoa học ở trường MM888 bảo mật tuyệt đối Oxford và Southampton (Anh) đã sử dụng công nghệ tiên tiến để chụp ảnh chi tiết những tấm bảng này và công bố trên mạng internet (cdli.ox.ac.uk/wiki/proto-elamite) để mọi người cùng tham gia giải mã chúng.
Đĩa Phaistos và những bí mật của nền văn minh Minoan
Phaistos là một trong những thành phố cổ quan trọng nhất của người Minoan, bị tàn phá vào khoảng năm 1450 trước Công nguyên. Vào năm 1908 tại địa điểm này các nhà khảo cổ học đã tìm thấy một cái đĩa bằng đất sét, có đường kính 16 cm với những dãy ký tự lạ dưới dạng chữ tượng hình, chạy từ tâm đĩa ra ngoài.
Hiện tại đĩa được trưng bày tại Bảo tàng Khảo cổ học ở Heraklion (Hy Lạp). Đĩa có niên đại được xác định là trong khoảng thời gian từ năm 1.650 đến 1.600 trước Công nguyên. Trong số 241 biểu tượng ghi trên đĩa, các nhà khảo cổ học đã phân biệt được 45 ký hiệu khác nhau, mô tả hình đầu người, dụng cụ, thuyền bè. Các ký hiệu này trông giống chữ viết Linear A thuộc nền văn minh Minoan tại Cret cổ đại. Bản thân chữ Linear A cho đến nay vẫn chưa được giải mã.
Tảng đá với 62 ký hiệu tượng hình
 |
| Những ký hiệu khắc trên tảng đá ở Cascajal - Mexico |
Trong khảo cổ học, việc phát hiện ra một thứ chữ viết mới rất hiếm khi xảy ra. Chính vì vậy, việc tìm thấy các ký hiệu bí ẩn, chưa từng được biết đến trên tảng đá có niên đại khoảng 2.900 năm ở Mexico là một sự kiện gây sốc. Tảng đá cùng các ký hiệu bí ẩn nọ do các công nhân ở mỏ đá Cascajal (bang Vetacruz) tìm thấy vào cuối những năm 90 thế kỷ trước. Trên tảng đá có khắc 62 ký hiệu có tính chất như chữ tượng hình.
Các nhà khoa học phân biệt được trong số chúng các hình vẽ côn trùng, bắp ngô hoặc vương miện. Số lượng các ký hiệu quá ít, chỉ vẻn vẹn 62 ký hiệu nên không đủ để đọc như một văn bản. Các nhà khảo cổ học cho rằng đây là tác phẩm của người Olmec - những người sáng tạo ra nền văn minh phát triển cao đầu tiên ở Trung Mỹ. Nền văn minh này nở rộ trên vịnh Mexico trong thế kỷ XIII trước Công nguyên. Những người Olmec đã lập ra các trung tâm đầu tiên mang đặc điểm của đô thị.
Những tấm bảng với chữ viết rongo – rongo
Khi phát hiện ra đảo Phục sinh, các nhà thám hiểm bắt gặp những thổ dân hoang dã và mù chữ, đồng thời họ cũng bắt gặp những dấu vết còn tươi mới: Những bức tượng đầu người bằng đá, gọi là moai. Mỗi bức tượng có chiều cao lên tới 20 mét và cân nặng gần 300 tấn (Cho đến nay, các nhà khoa học cũng không thống nhất được với nhau về ý nghĩa của các bức tượng này).
Trên đảo người ta cũng phát hiện thấy các tấm bảng với thứ chữ viết gọi là rongo - rongo, chưa từng được giải mã. Những con chữ bí ẩn này có thể chứa đựng những bí mật của lịch sử, gia phả học và phong tục của dân đảo. Cho đến nửa đầu thế kỷ XIX còn có những người dân đảo biết chữ rongo – rongo, thậm chí họ còn dạy cho những người khác.
Tuy nhiên vào đầu thế kỷ XX, khi nhà khoa học nữ Katherine Routledge (Anh) lên đảo, thì bà chỉ gặp được một cụ già duy nhất còn có khả năng đọc chữ rongo - rongo. Thật tiếc là cụ già bị ốm nặng nên không kịp giải thích bí mật của thứ chữ này.
Bộ luật từ Rohonc
Tại Viện Hàn lâm khoa học Hungary có một quyển sổ viết tay, xuất thân từ bộ sưu tập của bá tước Batthyany ở thành phố Rohonc (ngày nay là thành phố Rechnitz ở Austria). Quyển sổ được coi như là cuốn sách kinh nhỏ (dùng để cầu nguyện), tuy nhiên không ai biết đó là sách kinh của tôn giáo nào. Cuốn sổ được viết bằng một thứ ngôn ngữ lạ. Nó chứa khá nhiều hình minh họa như cảnh nghi lễ, đền đài, biểu tượng chữ thập, hình bán nguyệt, mặt trời và thậm chí cả hình chữ thập ngoặc. Các nghiên cứu gần đây cho rằng đây là một bộ luật, được viết trên giấy sản xuất ở Venice vào khoảng năm 1530, nhưng nội dung văn bản luật thì không rõ hình thành vào thời gian nào. Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa giải mã được văn bản này.
Nguyễn Văn Minh
(Theo báo nước ngoài)
