(GD&TĐ) - Dịch giả Hoàng Hữu Đản sinh năm 1922 tại Quảng Bình. Sau hơn 30 năm dạy học, ông chuyển sang nghiên cứu và viết sách. Ông đã dịch sang tiếng Pháp hai tập thơ chọn của Hàn Mặc Tử và Nguyễn Bính.
 |
| Dịch giả Hoàng Hữu Đản |
Với vốn ngoại ngữ vững vàng và bề dày tri thức, ông đã chuyển ngữ sang tiếng Việt nhiều tác phẩm kinh điển của thế giới, nổi bật nhất là hai cuốn “Hài kịch Hy Lạp” và “Bi kịch Hy Lạp” do NXB Giáo Dục ấn hành với gần 1.000 trang. Song hành vai trò dịch giả, Hoàng Hữu Đản cũng là một nhà viết kịch tài ba, mà lừng lẫy nhất là vở kịch “Bí mật vườn Lệ Chi” đưa ra nhiều kiến giải sâu sắc cho số phận nghiệt ngã của danh nhân Nguyễn Trãi. Vở kịch “Bí mật vườn Lệ Chi” được dàn dựng trên sân khấu IDCAF thu hút sự quan tâm của công chúng qua hàng trăm đêm diễn. Với những đóng góp quý báu cho sự giao lưu văn hóa Việt - Pháp, dịch giả Hoàng Hữu Đản đã được nước Cộng hòa Pháp trao tặng Cành Cọ Hàn Lâm.
Không chỉ là một dịch giả uy tín trong mảng văn chương cổ điển Pháp, Hy Lạp, La Mã, Hoàng Hữu Đản còn là nhà viết kịch với nhiều tác phẩm đáng chú ý: Bí mật vườn Lệ Chi (đã được sân khấu Idécaf dựng và đạt giải thưởng Hội sân khấu năm 2000), Người con gái Nguyễn Du, Gặp gỡ tất yếu (Quang Trung và Ngô Thời Nhậm)...
 |
| Thi vân Yên Tử-một tác phẩm được dịch giả Hoàng Hữu Đản chuyển ngữ sang tiếng Pháp trong thời gian vừa qua. |
Ông dịch một số tác phẩm văn học Việt sang tiếng Pháp: Tập thơ song ngữ Ánh trăng (tuyển thơ Việt Nam của nhiều tác giả), Quà muộn (tập truyện ngắn của nhà văn Nguyên Hương), Thi Vân Yên Tử (tập thơ của Hoàng Quang Thuận), Lỡ bước sang ngang (thơ Nguyễn Bính), Thơ điên Hàn Mặc Tử...
Về văn học cho thiếu nhi, Hoàng Hữu Đản chuyển tải thành công bộ Truyện kể của Maurice Carème (một nhà văn nổi tiếng của Bỉ viết bằng tiếng Pháp) thành: Truyện kể cho Caprine, Vương quốc các loài hoa, Cái dải mũ của Pompadour, Hòn bi thủy tinh.
Bên cạnh đó ông còn viết các chuyên luận về sân khấu, bút ký và sáng tác thơ.
Dịch giả Hoàng Hữu Đản qua đời tại nhà riêng vào ngày 26/03/2012, hưởng thọ 90 tuổi.
Báo GD&TĐ điện tử xin trân trọng gửi đến độc giả bài thơ “Cánh chim khuất bóng” của nhà thơ Hoàng Quang Thuận, như một lời chia buồn sâu sắc đến gia quyến Nhà giáo-Dịch giả Hoàng Hữu Đản.
Cánh chim khuất bóng
(Kính viếng Nhà giáo Hoàng Hữu Đản)
Chín mươi năm tung cánh chim trời
Cõi vĩnh hằng yên giấc nghỉ ngơi
Anh vẫn vậy nụ cười thanh thản
Như ngày nào năm tháng xa xôi
Tuổi hai mươi ngược vào lịch sử
Lệ Chi Viên bí mật một thời (1)
Anh trăn trở nỗi đau đất nước
Kiếp nhân sinh lẽ sống làm người
Iliade trường ca bất tử (2)
Sẽ theo anh suốt cả cuộc đời
Và Yên tử thiền ca đất Phật (3)
Tiễn anh về thấm đẫm mưa rơi
Hoa Lư ơi! Anh đã xa rồi (3)
Trang sách mở hình anh còn đó
Năm tháng qua đi trời mây cây cỏ
Quảng Bình ơi! Thương nhớ một con người.
Hoàng Quang Thuận
(1) Vở kịch Bí mật Vườn Lệ Chi anh viết lúc 20 tuổi
(2) Bản dịch của anh – Anh hùng ca Iliade (Homère)
(3) Thi vân Yên Tử - Hoa Lư thi tập dịch ra tiếng Pháp
