Theo các chuyên gia kinh tế, chỉ có giảm chi phí, lợi nhuận định mức của các DN kinh doanh mới giúp giá bán lẻ xăng dầu trong nước tiệm cận được với giá thế giới.
Mập mờ doanh thu và lãi
Theo báo cáo của Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), quý II, năm 2015, kết quả kinh doanh của DN này đã gây khá bất ngờ khi lợi nhuận đạt hơn 1.125 tỷ đồng, gần gấp 3 lần lợi nhuận cùng kỳ 2014 là 414 tỷ đồng.
Petrolimex giải thích, lãi tăng mạnh là do sản lượng xuất bán xăng dầu trong quý này tăng 12% so với cùng kỳ 2014. Tuy nhiên, báo cáo tài chính của DN lại thể hiện doanh thu thuần của tập đoàn giảm 22% so với cùng kỳ (đạt 43.565 tỷ đồng).
Giải thích về vấn đề này, ông Trần Ngọc Năm - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex - cho biết: “Chúng tôi là DN MM88b nạp rút nhanh, lợi nhuận của tổng công ty cũng là lợi nhuận của MM88b nạp rút nhanh”.
Còn đại diện Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam thì lại cho rằng, các DN mà cụ thể là Petrolimex lãi là do tăng thị phần bán hàng và tiết giảm được chi phí.
Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long, lợi nhuận sau thuế của Petrolimex tăng mạnh gấp 2,7 lần cùng kỳ - là nhờ được tăng chi phí định mức mỗi lít xăng RON 92 từ 860 đồng/lít lên 1.050 đồng/lít; Dầu diesel lên 950 đồng/lít, dầu mazút lên 600 đồng/lít và duy trì lợi nhuận định mức 300 đồng/lít xăng.
Về nhận xét chi phí, lợi nhuận định mức đang có lợi cho DN, nhất là trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới đang giảm mạnh, trả lời câu hỏi: “Có cần cân chỉnh lại các yếu tố cấu thành giá để giảm thêm giá bán lẻ”? - Ông Trần Ngọc Năm cho rằng, tất cả đều theo công thức được MM88b nạp rút nhanh quy định.
“Khi giá thế giới giảm thì giá trong nước sẽ giảm theo, liên bộ đang điều hành đúng như vậy. Không có chuyện giá thế giới giảm mà trong nước không giảm được” - Ông Năm khẳng định.
“Sau đợt giảm giá xăng dầu gần 800 đồng/lít ngày 19/8 vừa qua, các DN đầu mối đang lỗ chứ không phải lãi” - Phó Tổng Giám đốc Saigon Petro Trần Minh Hà nói và giải thích, DN kinh doanh xăng dầu đầu mối trữ hàng tồn trong 30 ngày.
Khi giá giảm, hàng trong kho chưa tiêu thụ hết thì chính là mua đắt bán rẻ. Tuy nhiên, khi được hỏi mức lỗ cụ thể thì ông Hà cho biết chưa tính toán do nhập hàng theo nhiều lô!?
Lỗ hổng?
Liên quan đến vấn đề giá xăng dầu trong nước không giảm theo biến động giảm của giá xăng dầu thế giới, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long đã chỉ ra một điều mà ông cho rằng đó là kẽ hở trong Nghị định 83 của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, đó là cách tính giá CIF (giá giao hàng tại cảng đến).
Theo Nghị định này, giá cơ sở là căn cứ để cơ quan quản lý MM88b nạp rút nhanh điều hành giá bán lẻ xăng dầu trong nước. Giá cơ sở bao gồm các yếu tố và được xác định bằng giá CIF cộng thuế nhập khẩu (NK) cộng thuế tiêu thụ đặc biệt rồi nhân tỷ giá ngoại tệ cộng thuế giá trị gia tăng cộng chi phí kinh doanh định mức cộng mức trích lập Quỹ Bình ổn giá cộng lợi nhuận định mức cộng thuế bảo vệ môi trường cộng các loại thuế, phí và các khoản trích nộp khác theo quy định của pháp luật hiện hành; được tính bình quân của 15 ngày sát với ngày tính giá của chu kỳ dự trữ xăng dầu bắt buộc quy định tại Khoản 1 Điều 31 Nghị định này.
Trong đó, giá CIF là giá xăng dầu thế giới cộng phí bảo hiểm cộng cước vận tải về đến cảng Việt Nam. “Với cách tính giá CIF này, đây chỉ là giá ảo và như vậy giá cơ sở chưa hợp lý.
Giá CIF ở đây lẽ ra phải là giá xăng dầu thực tế NK vào thị trường Việt Nam cộng với các yếu tố khác (phí bảo hiểm, cước vận tải về đến cảng Việt Nam).
Nếu tính theo cách trên, giá xăng Việt Nam so với giá xăng ở nhiều quốc gia khác - những thị trường lớn trên thế giới và giá của họ được coi như giá thế giới thì thấy giá xăng Việt Nam đắt hơn nhiều” – Ông Long cho biết.
Ngoài ra, ông Long cũng chỉ rõ, giá CIF trong Nghị định 83 không được tính từ giá thực tế NK vào thị trường Việt Nam mà từ giá xăng dầu trung bình ở đâu đó trên thị trường thế giới, giá này chênh lệch rất nhiều so với giá thực tế NK tại các cảng của Việt Nam.
“Giá tạo thành doanh thu, doanh thu trừ đi chi phí thì sẽ là lợi nhuận, trong khi đó giá mà DN xăng dầu đưa ra không phải tính từ giá CIF thực tế mà là giá bình quân trên thị trường thế giới, cách xa so với giá thực tế của hàng NK.
Bởi vậy, lợi nhuận của Petrolimex không phải là kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, nỗ lực phấn đấu mà nó đến từ việc tăng giá, người dân bắt buộc phải mua xăng dầu với giá cao hơn và sự chênh lệch đã tạo nên lợi nhuận cho DN này” – Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long.
