Khi được làm hộ hết mọi việc, được chiều chuộng, đứa trẻ trở nên thụ động và mất dần khả năng tự lập. Do đó, việc khuyến khích và “tạo điều kiện” cho trẻ tự lập từ nhỏ là rất cần thiết.
Lỗi tại yêu chiều
Dắt con vào cửa lớp mẫu giáo, chị Kim ngạc nhiên khi thấy cậu bé cùng lớp của con đang dằn dỗi với bà, nước mắt tèm lem hai má. Chiếc áo khoác trên người thằng bé xộc xệch nửa mặc nửa cởi. Vừa giậm bình bịch đôi chân phản đối, thằng bé vừa cúi xuống giữ chặt chiếc giày còn lại không cho bà cởi giúp, nó cứ cáu kỉnh kêu lên: Bà để cháu cởi, bà để tự cháu cởi…. không cô giáo lại mắng cháu bây giờ…
Chứng kiến câu chuyện và thái độ của hai bà cháu, chị Kim lại nhớ lại những tình huống tương tự như vậy trong gia đình mình trước đây. Cũng vì yêu thương cháu, quan tâm và lúc nào cũng sẵn sàng “phục vụ” cháu vô điều kiện mà giữa chị và mẹ chồng đã nảy sinh khá nhiều bất đồng trong việc nuôi dạy hai đứa trẻ nhà chị.
Từ việc to cho tới việc nhỏ, mẹ chồng chị đều xăng xái làm hộ cho các cháu. Cơm vừa dọn ra bàn, cháu chưa kịp vào bàn thì đã có bà kéo sẵn ghế cho cháu ngồi. Cháu chưa kịp cất lời mời mọi người trong nhà thì bà đã gắp sẵn miếng ngon đầy bát rồi giục cháu ăn.
Thậm chí, ngay cả khi thằng cu Minh nhà chị đã tự xúc ăn được rồi, bà nội nó vẫn hồ hởi cầm bát cơm xúc từng thìa cho cháu, cháu kêu khát nước chưa kịp đứng lên thì bà đã vội vàng rót cốc nước ấn vào tận tay…
Chị Kim đã nhiều lần trò chuyện với mẹ chồng để đả thông tư tưởng và thay đổi cách rèn dạy cậu “đít nhôm” của ông bà. Sau hai mùa hè tham gia “Học kỳ quân đội” và sự theo sát gắt gao của mẹ, cô con gái đã có những chuyển biến trong nề nếp sinh hoạt. Còn cậu con trai 5 tuổi thì ngay từ lúc 20 tháng tuổi chị đã quyết tâm cho đi nhà trẻ và rèn con tác phong gọn gàng, ngăn nắp, biết tự làm những việc vừa sức đúng như cô giáo yêu cầu…
Khuyến khích con tự lập
Chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy một thực tế là nhiều trẻ đã 5 - 6 tuổi mà vẫn chưa tự làm được những việc cá nhân như: Tự xúc cơm, kéo khóa áo, sắp xếp đồ dùng cá nhân… Đó là kết quả của việc cha mẹ, ông bà hoặc người giúp việc do tâm lý nôn nóng, sốt ruột sợ con làm lâu, làm hỏng nên hay làm thay, làm hộ mọi việc... Sự nhầm lẫn trong quan niệm về việc quan tâm, chăm sóc đã vô hình tước đi của trẻ cơ hội để tự lập.
Những đứa trẻ được bao bọc quá kỹ sẽ luôn ỷ lại, dựa dẫm, nhút nhát, khả năng giao tiếp kém và khó lòng tự lập được trong cuộc sống tương lai. Làm cha mẹ thông minh là phải biết được thời điểm nào phù hợp nhất để giúp trẻ thoát khỏi “vỏ bọc của cha mẹ” thông qua việc rèn dạy con tự lập.
Để có được những đứa con “đâu ra đấy”, “con thế mới là con” như mọi người mong mỏi và không tiếc lời khen, chị Thu Hằng (Công ty Luật Hà Nội) chia sẻ: Nhờ có điều kiện đi đây đi đó nên vợ chồng mình học hỏi tích lũy được nhiều kinh nghiệm về việc nuôi dạy con trong một xã hội hiện đại. Không chỉ khuyến khích, khen thưởng để con tự làm những công việc trong khả năng của con, mình cũng luôn giải thích cho con hiểu đó là một phần trách nhiệm mà trẻ phải thực hiện, phải cố gắng hoàn thành.
Mọi người hay hỏi “bí kíp” gì mà cũng từng nuôi con mọn nhưng vợ chồng chị Hằng nhàn thế, vẫn đầy những khoảng riêng tư… theo chị Hằng phân tích thì chị chẳng có bí kíp gì ngoài việc “biết cách làm mẹ lười”, luôn coi trọng, đề cao và rèn luyện tính tự lập cho con. “Khó ban đầu nhưng kiên trì và quyết tâm thì sẽ có được những thuận lợi về sau” - chị Hằng cho biết.
Không thể có chuyện dạy con theo cách làm hộ con, quản trị thời gian và quan hệ hộ con, ứng phó nguy cơ hộ con, chịu trách nhiệm hộ con, mà lại tạo ra được một thanh niên 18 tuổi bước vào đời có tinh thần tự lập và tư duy độc lập.
Một quá trình giáo dục, hướng dẫn sẽ giúp con dần chuyển biến những động cơ bên ngoài thành những động cơ bên trong. Lúc đầu con làm vì “buộc” phải thế, nhưng dần dần nó là thói quen, là ý nghĩa thực thụ để giúp con tự giác, độc lập.
