Theo các chuyên gia, Link Vào Trang Chủ MM88.COM Chính Thức (DN) không thể tham gia hết vào các khâu trong chuỗi giá trị đó mà chỉ cần làm tốt 1 hoặc 2 khâu mà DN xác định làm được và mang lại lợi nhuận cho mình thì xuất khẩu (XK) của Việt Nam mới có thể phát triển bền vững.
Thiếu bền vững
Mấy năm gần đây, XK của Việt Nam đã tăng nhanh chóng, đạt trên 176 tỉ USD vào năm 2016. Tuy nhiên, xuất nhiều đang đồng nghĩa với việc hàng hoá không có thương hiệu, giá trị gia tăng rất thấp. Vì sao Việt Nam XK nhiều nhưng giá trị lại thấp là câu hỏi được rất nhiều chuyên gia kinh tế đặt ra từ lâu và câu trả lời cho câu hỏi này có lẽ không có gì mới. Đó là câu chuyện hàng hóa Việt bị trả về hay không có thương hiệu hoặc mượn thương hiệu vẫn thường xảy ra.
Tại Diễn đàn xúc tiến XK diễn ra mới đây, ông Trần Đình Thiên - Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng, tuy XK của Việt Nam có tăng trưởng khá tốt, ngày càng nhiều nhưng thiếu bền vững và sự bền vững đó nằm ở tầm nhìn dài hạn. Bởi tuy chúng ta làm ra nhiều sản phẩm cho nhiều quốc gia nhưng vì sao về giá trị mang lại đều rất thấp?
Có thể thấy, XK của Việt Nam thời gian qua gia tăng nhanh về số lượng, nhưng giá trị gia tăng thu về thì lại chưa được như mong muốn, chưa nói đến chuyện sản phẩm XK chưa có thương hiệu. Ông Thiên dẫn chứng, chẳng hạn chúng ta làm nhiều cà phê nhưng chỉ bán được 2 USD/kg trong khi XK sang nước ngoài họ bán 200 USD/kg, tức là chúng ta chỉ được 1% trong giá trị đó trong khi công sức bỏ ra lớn. Hạt điều, hồ tiêu và nhiều sản phẩm khác cũng vậy.
Ông Thiên cho rằng, bức tranh XK của Việt Nam thời gian tới là vấn đề mà Chính phủ, các bộ ngành rất trăn trở. Bởi chúng ta mới chỉ quan tâm nhiều đến kim ngạch XK, nhưng chưa tính đến yếu tố bền vững - nó giống như người tham gia giao thông muốn đi nhanh nhưng phải đảm bảo an toàn.
Điểm yếu cần khắc phục
Chỉ ra điểm yếu nhất của XK hàng hóa Việt Nam hiện nay, ông Võ Trí Thành, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, điểm yếu nằm ở chính năng lực của mỗi DN. Hệ thống phát triển thương mại nhỏ lẻ, thiếu năng lực kinh tế, năng lực kinh doanh. Hàng loạt các yếu tố khác như năng lực tài chính, năng lực pháp lý... đều yếu nên mới có tình trạng người nông dân thường xuyên bị lật hợp đồng. Bản thân mỗi DN phải trở thành “bà đỡ” cho nông dân, nhưng nếu năng lực quá yếu, thì ai sẽ giúp nông dân giao dịch, ai sẽ giúp nông dân tiếp cận vốn ngân hàng, ký kết hợp đồng với đối tác… Đó chính là mấu chốt của những bất cập trong sản xuất hàng hóa nông sản mà chúng ta đã và đang chứng kiến.
Ở một khía cạnh khác, ông Trần Đình Thiên cho rằng, Việt Nam muốn XK bền vững, cần phải tham gia vào chuỗi giá trị gia tăng cao ở khâu công nghệ đây là khâu khó hơn nhiều so với khâu dịch vụ, sản xuất… vì đòi hỏi tốn kém về tiền bạc, trí tuệ. Song, khó mấy cũng phải tham gia vì chỉ có công nghệ mới quyết định được sự lớn mạnh, bền vững của một nền sản xuất công nghiệp. Do vậy, ông Thiên cho rằng, không phải DN nào cũng tham gia vào tất cả các khâu trong chuỗi giá trị.
Mà mỗi DN chỉ cần làm 1 - 2 khâu nhưng phải nắm chắc mình có thể làm được gì và sẽ thay đổi được gì, tức là tăng giá trị gia tăng theo chức năng của DN mình. Theo ông Thành, DN cứ làm những gì mình đang làm tốt nhất, nhưng cần phải nâng cao năng suất hơn nữa. Theo các nghiên cứu của một số chuyên gia kinh tế cho thấy, DN chỉ cần thay đổi cách quản lý thì năng suất đã tăng 10 - 15%.
Nói về biện pháp để nâng cao giá trị hàng hoá XK, ông Thiên cho rằng, riêng khâu thương mại (tiêu thụ sản phẩm, bán hàng) là rất cần thiết và phải được đặc biệt quan tâm. Bởi từ trước đến nay chúng ta làm ra nhiều sản phẩm nhưng không nắm được thị trường. Nếu vẫn thực hiện theo cách cũ là có hàng rồi mới đi tìm thị trường thì sẽ luôn luôn thất bại và bán rẻ.
