"Người chết" trở về có đòi được tài sản đã chia thừa kế?

Trong thực tiễn cuộc sống, không hiếm trường hợp một người mất tích trong thời gian dài, không có tin tức xác thực về việc còn sống hay đã chết. Sau khi đáp ứng các điều kiện luật định, Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người đó đã chết.

Từ thời điểm quyết định có hiệu lực, quan hệ nhân thân và tài sản của họ phát sinh nhiều hệ quả pháp lý quan trọng, trong đó có việc di sản được mở thừa kế và phân chia cho những người thừa kế theo quy định.

Tuy nhiên, thực tế cũng ghi nhận những trường hợp đặc biệt khi người bị tuyên bố đã chết bất ngờ trở về sau nhiều năm vắng mặt. Lúc này, một loạt tranh chấp pháp lý có thể phát sinh liên quan đến nhà đất, tiền gửi ngân hàng, cổ phần Link Vào Trang Chủ MM88.COM Chính Thức hoặc các tài sản khác đã được chuyển giao cho người thừa kế.

Nhiều năm tham gia giải quyết các vụ việc dân sự, luật sư Trịnh Văn Dũng (Đoàn luật sư TP Hà Nội), cho biết một trong những vấn đề pháp lý được quan tâm nhất là người bị tuyên bố chết trở về có được nhận lại tài sản không khi di sản đã được chia cho những người thừa kế theo quyết định có hiệu lực của Tòa án.

"Câu trả lời là có, nhưng phạm vi và cách thức hoàn trả phải tuân thủ quy định của pháp luật dân sự", luật sư cho hay.

Theo Điều 73 Bộ luật Dân sự, khi quyết định tuyên bố một người đã chết bị hủy bỏ do người đó còn sống trở về hoặc có tin tức xác thực là còn sống, các quyền nhân thân của họ được khôi phục. Đồng thời, người này có quyền yêu cầu những người đã nhận tài sản thừa kế hoàn trả lại tài sản hoặc giá trị tài sản mà họ đang chiếm hữu từ khối di sản đã được phân chia trước đó.

Tuy nhiên, quyền nhận lại tài sản khi bị tuyên bố chết không đồng nghĩa với việc mọi tài sản đều đương nhiên được hoàn trả nguyên trạng. Việc xử lý còn phụ thuộc vào tình trạng thực tế của tài sản, khả năng hoàn trả của người thừa kế, cũng như việc tài sản đã được chuyển giao cho người khác hay chưa. Nếu tài sản vẫn còn tồn tại và thuộc quyền quản lý của người thừa kế thì về nguyên tắc phải được hoàn trả cho người trở về theo quy định pháp luật.

Đối với người thừa kế, luật sư cho biết theo quy định của Bộ luật Dân sự, khi quyết định tuyên bố một người đã chết bị hủy bỏ, những người đã nhận di sản thừa kế không phải lúc nào cũng được tiếp tục sở hữu phần tài sản đó.

Về nguyên tắc, họ có nghĩa vụ hoàn trả tài sản cho người bị tuyên bố đã chết trong phạm vi tài sản hoặc lợi ích mà mình đã nhận từ việc phân chia di sản trước đây.

Đối với trường hợp tài sản vẫn còn tồn tại và đang thuộc quyền quản lý, sử dụng của người thừa kế, nghĩa vụ hoàn trả được thực hiện bằng chính tài sản đó.

Ví dụ, nếu nhà đất, tiền gửi ngân hàng hoặc tài sản có giá trị khác vẫn còn nguyên vẹn, người thừa kế phải hoàn trả cho người trở về sau khi quyết định tuyên bố chết bị hủy bỏ theo quy định pháp luật.

Tuy nhiên, trên thực tế không phải mọi tài sản đều còn tồn tại tại thời điểm người bị tuyên bố chết trở về. Nhiều trường hợp tài sản đã được tiêu dùng, sử dụng hoặc chuyển đổi thành tài sản khác trong quá trình quản lý. Khi đó, việc giải quyết sẽ phụ thuộc vào từng tình huống cụ thể, bao gồm việc xác định giá trị tài sản còn lại, lợi ích đã phát sinh và mức độ ngay tình của người thừa kế khi nhận di sản.

Từ góc độ thực tiễn xét xử, cơ quan có thẩm quyền thường xem xét toàn diện quá trình quản lý, sử dụng tài sản để bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người trở về, đồng thời bảo vệ sự ổn định của các quan hệ dân sự đã được xác lập hợp pháp trước đó.

Sau khi quyết định tuyên bố chết bị hủy bỏ, người trở về không chỉ được khôi phục tư cách pháp lý mà còn có quyền yêu cầu hoàn trả những tài sản thuộc sở hữu của mình trước đây. Tuy nhiên, theo luật sư, không phải mọi loại tài sản đều được xử lý giống nhau. Việc đòi lại tài sản đã chia thừa kế phụ thuộc vào tình trạng pháp lý và thực tế của từng loại tài sản.

Đối với nhà đất, nếu bất động sản vẫn thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của người thừa kế và chưa được chuyển nhượng hợp pháp cho người khác, người trở về có thể yêu cầu hoàn trả theo quy định của Bộ luật Dân sự. Đây thường là loại tài sản có giá trị lớn và dễ phát sinh tranh chấp.

Đối với tiền gửi ngân hàng, số tiền còn tồn tại trong tài khoản hoặc đã được người thừa kế nhận từ khối di sản có thể trở thành đối tượng hoàn trả. Trường hợp số tiền đã được sử dụng hết, Tòa án có thể xem xét nghĩa vụ hoàn trả giá trị tương ứng tùy từng tình huống cụ thể.

Đối với cổ phần, cổ phiếu hoặc phần vốn góp, người trở về có quyền yêu cầu hoàn trả nếu tài sản đó vẫn còn tồn tại và chưa được chuyển dịch hợp pháp cho chủ thể khác. Giá trị tăng giảm của tài sản tài chính cũng có thể được xem xét khi giải quyết tranh chấp.

Ngoài ra, các tài sản khác còn hiện hữu như phương tiện giao thông, vàng, tài sản có đăng ký quyền sở hữu hoặc tài sản có thể xác định được nguồn gốc từ di sản đều có thể là đối tượng yêu cầu hoàn trả. Trên thực tế, khả năng thu hồi tài sản thường phụ thuộc vào việc tài sản còn tồn tại hay đã được chuyển giao cho người thứ ba ngay tình.