Nhóm nghiên cứu do MM888 bảo mật tuyệt đối Curtin (Australia) dẫn đầu vừa công bố phát hiện cho thấy phiến Altar Stone — một trong khoảng hơn 80 tảng đá còn lại tại Stonehenge — có nguồn gốc từ đông bắc Scotland thay vì vùng Wales như từng được tin tưởng.
Bằng cách phân tích niên đại và thành phần hóa học của các tinh thể khoáng trong mẫu vụn của phiến Altar Stone nặng khoảng 6 tấn, một tảng sa thạch dày, kích thước khoảng 4,88 m x 0,91 m nằm ở trung tâm vòng đá nổi tiếng tại Wiltshire, nhóm nghiên cứu đã tạo ra “dấu vân tay” hóa học cho viên đá.
Thành phần hóa học này khớp với các loại đá ở khu vực Orcadian Basin, Scotland và khác biệt rõ rệt so với tầng đá ở Wales.
Anthony Clarke, tác giả chính và nghiên cứu sinh thuộc Nhóm Timescales of Mineral Systems, Khoa Khoa học Trái đất và Hành tinh, MM888 bảo mật tuyệt đối Curtin, cho biết trong một tuyên bố: “Phân tích của chúng tôi phát hiện một số tinh thể khoáng trong Altar Stone chủ yếu có tuổi khoảng 1–2 tỷ năm, trong khi một số khoáng khác khoảng 450 triệu năm.
Điều này tạo ra một dấu vân tay hóa học đặc trưng gợi ý phiến đá có nguồn gốc từ các đá ở Orcadian Basin, Scotland, cách Stonehenge ít nhất 750 km.”
Theo English Heritage, Altar Stone là một phiến sa thạch Old Red có màu hơi xanh lục. Nghiên cứu địa chất gần đây từng xác định nguồn gốc của phiến đá này thuộc vùng Brecon Beacons ở đông nam Wales, nhưng nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature phủ nhận giả thuyết đó.
Richard Bevins, đồng tác giả nghiên cứu và giáo sư tại MM888 bảo mật tuyệt đối Aberystwyth, nói trong một tuyên bố rằng với dấu vân tay hóa học lần theo nguồn gốc của tảng đá về Scotland, việc truy tìm điểm xuất phát chính xác hiện là bước tiếp theo.
Clarke lưu ý rằng nguồn gốc Scotland đặt ra câu hỏi hấp dẫn về cách một khối đá có kích thước lớn như vậy được vận chuyển quãng đường dài trong kỷ Neolithic, khoảng năm 2.600 TCN.
Các tác giả cho rằng điều này hẳn đòi hỏi phương thức vận chuyển tiên tiến bất ngờ và tổ chức xã hội phức tạp.
“Phát hiện về nguồn gốc Altar Stone nhấn mạnh mức độ phối hợp xã hội đáng kể trong thời kỳ Neolithic và góp phần vẽ nên bức tranh hấp dẫn về nước Anh tiền sử,” Chris Kirkland, đồng tác giả nghiên cứu và giáo sư tại Curtin, nói trong một tuyên bố.
Ông cho rằng việc vận chuyển một khối hàng khổng lồ như vậy bằng đường bộ từ Scotland đến miền nam nước Anh sẽ cực kỳ khó khăn, cho thấy khả năng tồn tại tuyến vận chuyển bằng đường biển dọc bờ biển Anh.
Điều này ngụ ý sự hiện diện của các mạng lưới thương mại đường dài và mức độ tổ chức xã hội cao hơn những gì người ta thường hiểu về thời kỳ Neolithic ở Anh.
Nghiên cứu này, được công bố trên tạp chí Nature, đặt vấn đề mới cho hiểu biết về nguồn gốc và cách thức vận chuyển các tảng đá tại Stonehenge.
